کتاب حرفی به قدر کفایت

جهان بینی ارتباط کلامی

حکمت ۴۵۸
نشانه ایمان آن است که راست بگویی آنگاه که تو را زبان رساند و دروغ نگویی زمانی که به تو سود رساند. نکته حکمت ۴۵۸ ایمان را به عنوان عامل و سازوکار بازدارنده ای در ارتباطات کلامی مطرح می کند که موجب میشود فرد دروغ نگوید حتی زمانی که این دروغ به سود او تمام میشود و راست بگوید آن زمان که این راستگویی واقعا به ضرر او تمام میشود. تحلیل و تبیین حکمت ۴۵۸ و مقایسه و تطابق آن با نظریه غربی تبادل اجتماعی که در آن ارتباطات انسانی را با مبادله ای تجاری همسان میداند و رفتارهای ارتباطی افراد را بر اساس سود و هزینه تحلیل میکند نشان میدهد که جنس این دو تعریف و دو دیدگاه از رفتار ارتباطی افراد و همچنین از سود و زبان مطرح در ارتباطات با هم متفاوت است. حکمت ۴۵۸ نشانه ایمان آن است که... بیش از مقدار عمل سخن نگویی ایمان علاوه بر آنکه فرد را نسبت به دروغ و نفاق و ارتباطات فریب کارانه بیگانه می کند. بر اساس حکمت ۴۵۸ این نکته را گوشزد میکند که «ایمان» عامل بازدارنده از سخن و گفتاری است که بیش از مقدار عمل است؛ چرا که سخن بیش از عمل یک ادعا است و ادعا خود دروغ است.

حکمت ۲۰۳
ای مردم از خدایی بترسید که اگر سخنی گویید میشنود و اگر پنهان دارید می داند. نکته بر اساس متن حکمت ۲۰۳ گفتن یک سخن و پیام و حتی پنهان کردن آن هر دو مسئولیت دارد و تعهد آور است و امام شیعیان در هر دو مورد به تقوای الهی فرا میخواند یعنی عامل تقوا و پرهیزکاری دینی در کنار ایمان و باور قلبی در مقام سازوکاری بازدارنده در ارتباط کلامی نگریسته شده است که باعث می شود گفتار و ارتباط کلامی فرد جهت و کیفیت خاصی پیدا کند. .

خطبة ۱۸۴
 آگاه باشیدا به خدا سوگند که یاد مرگ مرا از شوخی و کارهای بیهوده باز می دارد ولی عمروعاص را فراموشی آخرت از سخن حق بازداشته است. حضرت امیر (ع) در مضمون منتخب ۸۴ دو عامل بازدارنده درونی در ارتباطات کلامی را نام می برند؛ عامل اول یاد مرگ است که فرد را از شوخی و کارهای بیهوده باز می دارد و عامل بازدارنده درونی دوم که فرد را در ارتباطاتش از گفتار حق باز می دارد. فراموشی عالم آخرت است.

حکمت ۴۲۷
 کسی که از نیاز خود نزد مؤمنی شکایت کند، گویی به پیشگاه خدا شکایت برده است و کسی که از نیازمندی خود نزد کافری شکوه کند، گویی از خدا شکوه کرده است. مضمون انتخابی بالا باز با در نظر گرفتن عامل ایمان دلالت بر شیوه ارتباط گیری

مبتنی بر شخص دارد.

خطبه ۴۱
آن کس که از بازگشت خود به قیامت آگاه باشد، خیانت و نیرنگ ندارد. اما امروز در زمانه ای زندگی میکنیم که بیشتر مردم حیله و نیرنگ را زیرکی می پندارند و افراد جاهل آنان را اهل تدبیر میخوانند چگونه فکر میکنند؟ خدا بکشد آنها را! چه با شخصی تمام پیشامدهای آینده را میداند و راههای مکر و حیله را می شناسد. ولی امرونهی پروردگار مانع اوست و با اینکه قدرت انجام دادن آن را دارد، آن را به روشنی رها می سازد.

مضمون انتخابی خطبه ۴۱ متوجه ارتباطات قریب کارانه است؛ علی بن ابی طالب (ع) در ابتدای خطبه ۴۱ به یکی از عوامل درونی بازدارنده از ارتباطات کلامی مبتنی بر قریب و نیرنگ می پردازد و آن آگاهی از بازگشت به عالم آخرت است. مجموع مضامین مندرج در کد موضوعی شماره بیست و دو به نوعی اشاره به تأثیر هستی شناسی و جهان بینی افراد در شیوه ارتباط کلامی آنان دارد