کتاب صعود چهل ساله جلد 2 در نزدیکی قله

نتایج سیاستهای اقتصادی محمدرضا پهلوی در زندگی مردم

پیتر آوری، از برجسته ترین متخصصان تاریخ و ادبیات ایران در جهان و از محققان برجسته کمبریج در کتاب «ایران مدرن می نویسد:

هنوز در کشور مناطقی وجود داشت که در آنجا، دانش آموزان مدارس از فروط گرسنگی از علف و گل و بوته سبزینه های وحشی برای خود در حیاط مدرسه صبحانه درست میکردند به عبارتی دیگر، نرخ سالانه رشد اقتصادی در سال ۱۹۵۴م (۱۳۳۲ شمسی بین ۵ تا ۶ درصد را نشان می داد که این رقم نشانگر یک شکاف نسبتاً گسترده میان ثروتمندان و فقرا بود جان فوران استاد جامعه شناسی در دانشگاه سانتا باربارا کالیفرنیا، در کتاب مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران از سال ۱۵۰۰ میلادی تا انقلاب می نویسد:

در نیمه سال ۱۹۴۴ میلادی (۱۳۲۳ شمسی قند و شکر جیره بندی شد. کیلوگرمی ریال (۲۵ دلار) بود اما در بازار سیاه کیلویی ۱۳۳ ریال (۴/۱۲) دلار) خرید و فروش می شد. چای رسماً کیلویی ۴۰ ریال ۷۲۴) دلار) و در بازار سیاه ۴۰۰ ریال (۱۲/۴ دلار) بود. لاستیک اتومبیل گران بهاترین قلم کالا در سال ۱۹۴۲ میلادی (۱۳۲۱ شمسی در تهران بود؛ یعنی هر حلقه لاستیک ۲۰۰۰ دلار قیمت داشت، آسپرین در بازار رسمی یافت نمی شد اما در بازار سیاه فراوان بود. فرد هالیدی، نویسنده و متخصص روابط بین الملل و خاورمیانه، در کتاب «ایران دیکتاتوری و توسعه می نویسد

و در تهران در فاصله سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۵ میلادی (۱۳۳۹ تا ۱۳۵۴ شمسی) میزان اجاره بها تا ۱۵ برابر افزایش یافت اجاره بها در سال ۵-۱۹۷۴ میلادی (۵۴-۱۳۵۳) شمسی دویست درصد و در ۶-۱۹۷۵ میلادی (۱۳۵۴-۵۵) شمسی صد درصد دیگر افزایش یافت

آنتونی پارسونز، دیپلمات انگلیسی و سفیر بریتانیا در ایران، در کتاب «غرور و سقوط ایران می نویسد:

برای یک کارمند عالی رتبه دولت با یک مدیر بخش خصوصی پرداختن ۷۰ درصد درآمد برای اجاره خانه امری عادی به نظر میرسید تندروی بلند پروازی شاه و خرج زیاد بعضی از برنامه های مورد علاقه او که جامعه ایرانی ظرفیت هضم آن را نداشت روال عادی زندگی مردم ایران را به هم زد. جمعیت روستایی کشور هم که وسایل تأمین معاش معمول خود را نداشتند و به شهرها روی آورده بودند به جمع ناراضیان افزوده شدند.

در سال ۱۳۵۳ شمسی حدود ۷۳ درصد کارگران کمتر از حداقل دستمزد قانونی مزد می گرفته اند ساعتهای کار طولانی بود و شرایط طاقت فرسای همه کارخانه ها (جدید سنتی چند ملیتی مسئله دود و بخار سروصدا مواد شیمیایی خطرناک حوادث صنعتی اجرا نشدن معیارهای بهداشتی و ایمنی نبود هر نوع بیمه و وضعیت درمانی بسیار نامطلوب را بیات به طور مستند گزارش کرده است. شاید وضعیت میانگین کارگران بهتر از میانگین دهقانان بوده اما هنوز هم زندگی برای همه اینها دشوار بود و تنها عده ای از کارگران کارخانه های بزرگ و تازه آن هم بعد از ازدیاد شدید درآمدهای نفتی وضع قابل تحمل تری پیدا کردند.