کتاب با تروتسکی در تبعید روایتی صمیمی، دقیق و تاریخی از سالهای تبعید لئون تروتسکی، یکی از چهرههای برجستهی انقلاب روسیه است. نویسنده، ژان وان هایهنورت، که در آن دوران بهعنوان منشی، مترجم و همراه نزدیک تروتسکی زندگی میکرد، تصویری زنده و انسانی از زندگی تبعیدی او ارائه میدهد.
روایت از جزیرهی «پرنکیپو» در ترکیه آغاز میشود؛ جایی که تروتسکی پس از اخراج از اتحاد شوروی به آنجا تبعید شد. سپس مسیر زندگی او را تا نروژ، فرانسه و سرانجام مکزیک، در خانهی کوچک و محصورش در «کویواکان»، دنبال میکند. در خلال این سفرها، نویسنده نهتنها به رخدادهای سیاسی اشاره میکند، بلکه به ریزترین جزئیات زندگی روزمرهی تروتسکی میپردازد: ساعتهای طولانی مطالعه، مکاتبات بیپایانش با روشنفکران جهان، و تلاش بیوقفه برای حفظ باورهای انقلابیاش در شرایط تنهایی و بیاعتمادی.
کتاب چهرهای متفاوت از تروتسکی نشان میدهد - نه فقط سیاستمداری شکستخورده، بلکه انسانی درگیر رنج، ایمان و پایداری. هایهنورت با نثری ساده و صادقانه، از دشواریهای زندگی در تبعید، روابط پیچیده میان تروتسکی و همراهانش، و سایهی سنگین خطر و ترور سخن میگوید. او شاهد نزدیک روزهایی است که تروتسکی با وجود فشار روحی و جسمی، همچنان قلم به دست داشت و با جهان فکری خود در نبرد بود.
با تروتسکی در تبعید نهفقط سندی تاریخی، بلکه نوعی تأمل بر سرنوشت انسانهای آرمانخواه است؛ کسانی که میان ایمان به آرمان و واقعیت بیرحم تاریخ گرفتار میشوند. این کتاب تروتسکی را از درون خانهاش در تبعید مینمایاند: انسانی تنها، پرشور و اندیشمند، که تا واپسین روزها از اندیشیدن و نوشتن بازنایستاد.
