با ترجمهی کتاب «آزادی تازه و دو نمایشنامهی دیگر» از زبان ایتالیایی و انتشار آن، برای اولینبار جامعهی هنر و تئاتر ایران توانست آثاری را از استانیسلاو ویتکیهویچ در اختیار داشته باشد.استانیسلاو ایگناتزه ویتکیهویچ؛ متفکر، رماننویس، فیلمساز، عکاس، نقاش، معمار و نمایشنامهنویس مجار سال 1885 در ورشو متولد شد. ویتکیهویچ در آثارش جهان بیقرار معاصر را بهنقد میکشد. فرم ناب و پیشنهادات ویتکیهویچ، بیست سال پس از مرگش از اروپا سر بر میکند. میراث مکتوم و پنهانماندهاش در دههی پنجاه و بهیمن ظهور سردمداران تئاتر آبزورد شکوفا و خوانده میشود. کارگردانان لهستانی و کسانی همچون تادئوش کانتور و یرژی گروتفسکی با رجوع به نوشتهها و افکار او، اهمیت مغفولماندهی ویتکیهویچ را دوباره گوشزد میکنند.در دههی هفتاد و هشتاد نام ویتکیهویچ بهعنوان «پدر ابزوردنویسی» دنیا، اسمی جاافتاده میشود. آثار ویتکیهویچ ابتدا به زبان فرانسه ترجمه شد تا نام این هنرمند همهفنحریف به خارج از مرزهای لهستان سفر کند. سپس دانیل جراولد؛ مدرس و منتقد تئاتر پس از آشنایی با آثار ویتکیهویچ آثار او را به زبان انگلیسی ترجمه کرد تا جهان و تئاتر دنیا با این هنرمند بیبدیل بیشتر آشنا شود.کتاب «آزادی تازه و دو نمایشنامهی دیگر» از سه نمایشنامهی کمدی «عملگراها»، «خانهای در حومهی شهر» و «آزادی تازه» تشکیل شده است. این سه نمایشنامه از پراجراترین آثار ویتکیهویچ در سراسر جهان محسوب میشوند.از دیگر آثار علی شمس که توسط نشر نیماژ منتشر شده، میتوان به رمان تألیفی «گزارش گمانشکن علی شمس از مرگهای فؤاد ثریا»، نمایشنامهی تالیفی «وقتی خروس غلط میخواند/ دقیقا مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز»، ترجمهی نمایشنامههای «انقلاب در آمریکای جنوبی» نوشتهی آگوستو بوال و «نمایشنامههای فراموششده»؛ مجموعهای از شش نمایشنامه از پنج نویسندهی مطرح و کتابهای تئوریک «هنر رازآلود بازیگر» نوشتهی ائوجینیو باربا و نیکولا ساوارزه که ترجمهی مشترک علی شمس و هدا عربشاهی است و «بداههپردازی، قصهسازی یا هنرِ خلق چیزها» که این کتاب را هم علی شمس بههمراه افسانه کمالی ترجمه کرده است.
