کتاب اصول و مبانی هنر های تجسمی

حجم

می باشد. حجم عبارتست از سطحی که در فضا حرکت نموده و از جهت سطح خود در عمق گسترش یافته است. در واقع حجم همان نقطه ای است که از حالت سکون خارج گشته از تمام ابعاد پیرامون خود به جهات اطراف حرکت نموده و منبسط شده است.

حجم عبارتست از يك عنصر تصویری که دارای سه بعد. طول، عرض و عمق در حجم ها سنة عامل اولیه یعنی نقطه خط و سطح وجودی اساسی و ضروری دارند. حجم ممکن است دارای نظم هندسی باشد و یا از فرم نامنظم تشکیل شده باشد. حجم هایی که دارای نظم هندسی هستند از بسط و توسعه شکل ها و سطوح اصلی مثلث، مربع دایره تشکیل شده اند مانند مکعب، منشور، مخروط، کره و ترکیب آنها حجم های دیگر که از نظم هندسی برخوردار نیستند از سطوح نامشخص و فرم های نامنظم بوجود آمده اند، مانند يك قطعه سنگ، يك صخره كوه و غیره از خصوصیات اولیه حجم این است که قسمتی از فضا را تصرف می کند. تصور حجم به دو صورت ممکن است حجم تو پر که قسمت داخلی آنرا ماده ای اشغال کرده دیگری حجم تو خالی که فقط سطوح جانبی آن پوشیده شده است. حجم ساختمانها از قسمت بیرونی حجم تو پر را نمایش میدهد. در حالیکه توجه به قسمتهای داخلی ساختمان که بوسیله هوا اشغال میشود تجسم حجم خالی را القاء می کند. میتوانیم حجم های تو پر را حجم مثبت و حجم های خالی را حجم و فضای منفی به حساب آوریم.

همان طور که «شکل بیشتر وابسته به سطح است و صفت مشخصه آن محسوب می شود «فرم» نیز وابسته به حجم بوده به عنوان اولین صفت مشخصه حجم بشمار میآید. چنانکه گفته میشود فرم مکعب فرم منشور، فرم بدن انسان، فرم

مجسمه فرم ساختمان و غیره