کتاب تاریخ اسلام 2 جلد دوم

کتاب تاریخ اسلام 2 جلد دوم, رمضان محمدی, پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

برشی از کتاب:

اقوال متعددی درباره زمان و کیفیت شهادت امام رضا وجود دارند؛ برای نمونه، برخی علمای اهل سنت بر این باورند که مأمون امام رضا را مسموم نکرده است یا اینکه ایشان به دست کسی غیر از مأمون مسموم شده است؛ اما بر اساس مشهور و صحیح آن حضرت در آخرین روز ماه صفر سال ۲۰۳ق و ۵۵ سالگی به دست مأمون مسموم شد و به شهادت رسید. مطابق قول اباصلت مأمون امام رضا الله را فراخواند و آن حضرت را مجبور کرد تا از انگور بخورند و آن حضرت به واسطه آن مسموم شد.

مأمون تا یک روز خبر شهادت امام را آشکار نکرد. او در یک برنامه از پیش تعیین شده نخست محمد پسر امام جعفر صادق ، عموی امام رضایی و جمعی از علویان حاضر در خراسان را مطلع ساخت خود نیز با گریه و اندوه بسیار این خبر را به آنان تسلیت گفت. سپس پیکر امام رضا را به آنان نشان داد و آنان را بر سالم بودن بدن امام الله گواه گرفت رفتار ریاکارانه مأمون سبب مردم پس از اطلاع از شهادت امام ه متوجه اقدام مأمون نشوند و از این رو، اجتماعی تشکیل داده و به اعتراض پرداختند. مأمون به وسیله عموی امام رضا الله مردم را متفرق ساخت و اعلام شد که آن حضرت در زمان دیگری تشییع خواهند شد. وضعیت به حدی متشنج بود که پیکر امام به دستور مأمون شبانه و در قریه سناباد از توابع نوقان در ناحیه طوس و در کنار قبر هارون عباسی دفن شد.

بررسی اوضاع سیاسی و اجتماعی شهرهای اسلامی در دوره مأمون نشان میدهد، به رغم آنکه وی موفق شد با انتصاب امام به ولایت عهدی تا مدتی کوتاه نظر شیعیان و علویان را نسبت به خود جلب کند ولی امام رضا الله با تدبیرهای حکیمانه خود نه تنها حیله های مامون را از پیش خنثی کرد بلکه موفق شد تا نهایت بهره را در ترویج تشیع ناب از جلسات عمومی یا مناظرات در جایگاه ولایت عهدی عباسیان بردارد بنابراین هم محبوبیت امام رضا الله و هم جوشش امید و رضایت در قلوب شیعیان به طور چشمگیری افزایش یافت...