کتاب روش شناسی ترجمه قرآن کریم, محمدحسن جواهری, پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
برشی از کتاب:
روش شناسی
ترجمه قرآن کریم
شماری از کلمات قرآن متشابه اند؛ مانند حروف مقطعه لوح
محفوظ کتاب مبین برخی نیز به دلیل وجود تفسیرهای متعدد و گاه متناقض و روایات
متعارض و مشکلات دیگر تفسیری چهره متشابه به خود گرفته برابریابی برای آنها عملاً
ناممکن گردیده است؛ مانند: صمد، عرش کرسی تأویل .....
شماری از واژگان قرآنی نیز اساساً هیچ برابری ندارند. واژه
های «رحمان»، «رحیم» قصاص «غیب»، «شهادت»، «تیمم .... را میتوان از این دسته
برشمرد.
،مترجم، در ترجمه این گونه واژه ها پسندیده و گاه ناگزیر
است که آنها را عیناً به ترجمه منتقل کند و در ترجمه اگر لازم باشد توضیح یا
تفسیری کوتاه بین دو قلاب بیاورد؛ برای مثال، «غیب و شهود» در آیه ۹ سوره رعد
مکارم شیرازی
او از غیب و شهود آگاه و بزرگ و متعالی است؛
فولادوند
دانای نهان و آشکار [و] بزرگ بلند مرتبه است؛
مشکینی دانای
نهان و آشکار است و......
درباره «غیب»
و «شهادت» بین مفسران گفتگوست هر چند بیشتر آنها آن دو را جزء معانی نسبی ۲ شمرده،
اطلاق معنا را برای آنها قائل شده اند؛ ولی برخی آن دو را به «هست» و «نیست تفسیر
کرده اند. همچنین غیب و شهود بر اساس گستردگی معانی شامل اعیان و غیر اعیان میشوند
که ترجمه به نهان» و «آشکار» و یا «پیدا» و «تاییدا» که بیشتر در اعیان به کار می
روند، نمی تواند راهگشا باشد.
مفسران در
واژه «مشهوده در آیه ۷۸ سوره اسراء: «أقم الصلاةَ لِدُلُوكَ الشَّمْسِ إِلَى
فَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا»
نیز اختلاف کرده اند و از این رو، شماری از مترجمان امشهود» را عیناً نقل کرده اند
- مشکینی ... همانا قرآن صبح مشهود فرشتگان شب و روز برای
نوشتن آن است؛
مکارم شیرازی .... چرا که قرآن فجر مشهود فرشتگان شب و روز
است
الهی قمشه ای ... به حقیقت مشهود
انظر فرشتگان شب و فرشتگان روز است.