کتاب «برهانهای کیهانشناختی» نوشتهی مایکل آلمیدا و با ترجمهی محمدابراهیم مقصودی، از سوی انتشارات سروش در مجموعهی «بنمایههای فلسفهی دین» منتشر شده است. این اثر کوششی سنجیده و تحلیلی در تبیین، بررسی و نقد یکی از دیرپاترین و تأثیرگذارترین استدلالهای فلسفی در اثبات وجود خداوند است؛ یعنی برهان کیهانشناختی.
در این کتاب، نویسنده با رویکردی تحلیلی، به بازخوانی سه روایت اصلی این برهان میپردازد: روایت کلاسیک آن با تأکید بر الهیات طبیعی مسیحی، روایت لایبنیتس و برهان علیت نهایی، و نیز روایت کلامی برگرفته از سنت اسلامی-مسیحی. او با بهرهگیری از ابزارهای منطق نو و فلسفهی تحلیلی، هریک از این روایتها را در معرض آزمون خرد نقادانه قرار میدهد و قوتها و ضعفهای آنها را با دقتی مثالزدنی برمیشمارد.
در بخش پایانی، نویسنده برهانی نوین، برگرفته از نظریه واقعگرایی موجهاتی را مطرح میسازد که میکوشد نشان دهد وجود خدا بهمثابه خالقی ضروری، بهترین تبیین برای مجموعهی ممکنات جهان است. این بخش، افزون بر تازگی، واجد استحکام منطقی چشمگیری نیز هست.
در مجموع، «برهانهای کیهانشناختی» اثری خواندنی برای دانشپژوهان فلسفهی دین، الهیات و علاقهمندان به استدلالهای خداشناختی است؛ کتابی که در عین اختصار، عمیق، جدی و متعهد به روش فلسفهی تحلیلی است.