کتاب اسماء حسنی

جمله هفتم

در جمله هفتم می فرماید:

وكل قادر غيره يقدر و يعجزه

بر اساس آنچه گذشت هر مخلوقی که از قدرت برخوردار بوده و قادر است، قدرت آن و قادر بودن آن که از جمله آثار و کمالات وجودی آن است مانند اصل وجود و سایر آثار و کمالات وجودی آن لحظه به لحظه از خدای متعال می رسد و لحظه به لحظه بسته به مشیت اوست، آن هم در حدی و تا جایی که او می خواهد و اگر لحظه ای نخواهد مخلوق قدرت خود و قادر بودن خود را از دست میدهد. در نتیجه مخلوق در همان حال که قدرتی دارد و قادر است در برابر خدا و مشیت او عاجز است، هم قادر است هم عاجز است - وكل قادر غيره يقدر و يعجز ...

این از یک سو از سوی دیگر به طوری که اشاره شد، به لحاظ اینکه مخلوق از قدرت تنها در همان حدی که خدا میخواهد و تا جایی که او می خواهد برخوردار می باشد و نه بیش از آن طبعاً قدرت و قادر بودن آن در محدوده ای است که خدا می خواهد و در خارج از آن محدوده فاقد قدرت و عاجز است - وكل قادر غيره يقدر و يعجز ...

قدرت ذاتی و نامحدود مخصوص خدای متعال است و اوست قادر مطلق که هیچ گونه عجز را به ساحت قدس او راه نیست.

آیات قرآنی در این باب بسیار است و نکات و دقایق و اشارات موجود در آنها هم زیاد است و حکایتها و هدایتهای همه جانبه در بردارد که هر کسی به اندازه خود می تواند از آنها بهره مند شده و از حقایق عالیه و اسرار  نهفته در آنها با خبر شود.

تعبیرهای «ان الله . على كل شيء قدير» و «والله على كل . شيء قدير» و «و هو على كل شيء قدير» و «انه على كل شيء قدير» و «انک علی کل شیء قدیر در آیات زیادی آمده است. همچنین تعبیرهای دیگری در بسیاری از آیات آمده است و در هر مورد هم به حقایق خاصی در این باب اشاره شده است. در این باب روایات زیادی هم آمده است و نکته های عمیق در آنها وجود دارد. در همین باب در دعاهای مأثور نیز جمله های بسیاری به چشم می خورد و معارف عالیه ای در بر دارد.

فرق معانی

بنابراین وقتی قادر» را که از اسماء حسنای خدای متعال است به او اطلاق میکنیم و میگوییم خدا قادر است معنی آن با معنی «قادر» که به مخلوق گفته می شود و لفظاً مشابه اسم «قادر» خداست، کاملاً فرق می کند.

زبان دیگر

جمله مورد بحث از کلام امام و آیات قرآن و روایات و جمله های وارده در دعاها در این باب، همه به زبان دیگر میگویند قادر یکی است و آن خدای متعال است و قدرتی که در مراتب مختلف به صورت محدود در مخلوقات مشاهده می شود تابشهایی از همان قادر است که بر اثر آن مخلوقات هم قادر به نظر می رسند و قادر نامیده میشوند در حالی که خود فاقد قدرت بوده و عجز محض هستند و پس به ظاهر قادر به نظر می آیند، لکن در حقیقت عاجزند - وكل قادر غيره يقدر و يعجز ... در و دیوار، هوا و زمین و این و آن روشن به نظر می آیند و روشن نامیده می شوند، لکن روشن نیستند و تاریک هستند، و تابش روشنی آفتاب بر آنهاست که موجب گشته آنها بر اثر آن روشن به نظر بیایند و نام روشن به   خود بگیرند. روشن فقط آفتاب است و روشنی آنها هم روشنی آفتاب است که بر آنها تابیده است.

آنکه او رمزی را بداند او صحیح                               حاجتش ناید که گویندش صریح
این بلا از کودنی آید تو را                                                که نکردی فهم نکته و رمزها 

دفتر چهار مثنوی