کتاب «رفتار» اثری است به قلم عصب زیستشناس و نخستیشناسی نامآشنا که پیرامون رفتار انسان به نگارش درآمده است. این اثر تلاشی است برای پرهیز از تفکرات دستهبندیشده و خودداری از مواجهه با پدیدههای پیچیده و چندوجهی با تکیه بر جنبههای جداگانهی آن و دستهبندیها و توضیحات گوناگون که به سادهترشدن آن منجر میشود.
در این کتاب ابتدا عواملی که بر واکنش افراد در لحظهی بروز یک رفتار تاثیر میگذارند، واکاوی شده و سپس مرحلهبهمرحله در گذرگاه زمان از لحظهی انجام کار به عقب گریز زده شده تا در نهایت تاریخ بسیار دور گونهی انسان و میراث تکاملی آن مورد بررسی قرار بگیرد.
ساپولسکی میکوشد برخی از عمیقترین و گاه احمقانهترین پرسشهای ما را دربارهی قبیلهگرایی و بیگانههراسی، سلسلهمراتب و رقابت، اخلاق و ارادهی آزاد و در نهایت جنگ و صلح پاسخ دهد. کتاب او که دستاوردی بزرگ، قدرتمند و قهرمانانه در نوع خود محسوب میشود، ترکیبی از تحقیقاتی پیشرفته در علوم و رشتههای مختلف و همچنین ارائهدهندهی دیدگاهی بسیار دقیق درمورد چرایی و چگونگی انجامدادن رفتارهای خوب و بد انسان است.
نخستین تفسیرهای نویسنده در کتاب پیش رو از نوع نوروبیولوژیکی یا زیستشناسی عصبی است؛ اینکه پیش از بروز یک رفتار در ذهن فرد چه گذشته؟ و بعد با دیدی گستردهتر، چه منظره، صدا و یا بویی به ایجاد چنین رفتاری در سیستم عصبی منجر شده است؟ و در نهایت کدام هورمونها از ساعتها یا روزها قبل فعال شدهاند که به تغییر میزان واکنش فرد به مسائلی که سیستم عصبی را تحریک میکند، منتج شدهاند؟
این اثر دید ما را بسط میدهد و ما را به تفکر دربارهی نوروبیولوژی، دنیای حسی محیط اطرافمان و شناخت غدد درونریز وامیدارد، تا علل آنچه که اتفاق افتاده را دریابیم. با کمک «رفتار» به تاثیر تغییرات ساختاری در سیستم عصبی در طول دوران زندگیمان و حتی پیشاز آن در اجداد و ترکیب ژنتیکی انسان متمرکز میشویم و آن را وامیکاویم. در ادامه فراتر از فرد پیش میرویم و به نقش فرهنگ در شکلگیری گروه فرد و عوامل زیستمحیطی مربوط به میلنیالها که چنین فرهنگی را شکل داده میپردازیم و بارها به عوامل تکاملی میلیونها سال پیش پل میزنیم.
در نهایت با مرور این اثر به افق فکری گستردهای دست مییابیم که روشن میکند چرا کارهایی را که انجام میدهیم، انجام میدهیم؟
