کتاب حاضر یکی از آثار منتشرنشده تاریخنگار خبیر، مرحوم استاد علی ابوالحسني منذر
(م ۱۳۹۰ش) است كه با مقدمه آیت الله علیدوست آغاز می گردد. این پژوهش نوین به
دادگستری و دوائر قضایی ایران در عصر قاجار تا روزگار پهلوی اول نظر می کند و با
محوریت فقهای شیعه. به سرشت و سرنوشت محاکم شرع می پردازد. بدین منظور
طبق اسناد و مدارک معتبر دستاوردهای تاریخی محاکم شرع و عملکرد درخشان فقها
را به تفصیل ارائه داده و اصول برآمده از آن را در قالب یک میراث گرانسنگ تاریخی، به
عنوان الگویی راهگشا برای محاکم قضایی امروز پیشنهاد می کند. ضمیمه پایانی
کتاب نیز به چالش برانگیزترین مباحث درباره مبانی نظری فقاهت و کارآمدی اجتهاد
پرداخته و جذابيت كتاب را دوچندان می سازد، مباحثی مثل موضوع جنجالی
«نظام اقتصادی اسلام» وكلان مبحث نظامات ديني ونقد اظهارات پاره ای از
دگراندیشان همچون دکتر سروش و دکتر کدیور درباره فقه و فقهای عظام.
برای اینکه مباحث کتاب را در قالب یک نظریه متمایز طرح كنيم، بخش
«تاریخ شناسی، ماهیت شناسی و رویکردشناسی محاكم شرع» را به یادداشتهای استاد
منذر افزودیم و طی صد صفحه نخست، نظريه حاكم بر كتاب را با مکتب تاریخنگاری
سکولار مقایسه کرده، به نقد تاریخنگاران سکولار می پردازیم.