کتاب گنجینه ی بی پایان

زهد از نقاط مورد تأکید در نهج البلاغه
و اما به چند مطلب در زمینه ی نهج البلاغه اشاره کنم که این مطالب میتواند برای ،ما هم در زمینه شناخت نهج البلاغه هم در زمینه ی ی استفاده ی از این کتاب و کلاً بهره گیری از مسائل اسلامی و اصول اسلامی مفید و جهت بخش باشد یک مسئله این است که روی چه موضوعاتی نهج البلاغه بیشتر تکیه کرده و چرا؟ این مسئله ی مهمی ،است بخصوص برای وضع کنونی ما و در ارتباط است با انقلاب ما و در ارتباط است با تکالیفی که امروز خود ما بر عهده داریم و نیز آن کسانی که سررشته ی فکر و اندیشه ی مردم را به عنوان اسلام امروز در دست میگیرند یا در دست گرفته.اند همان طور که گفتم امیرالمؤمنین در نهج البلاغه روی همه ی موضوعاتِ مهم اسلامی تکیه کرده اما روی چند موضوع به طور خیلی واضح ،برجسته،تر ،کامل،تر مبسوط تر تکیه شده یک موضوع موضوع دنیا و زهد در دنیا و بی رغبتی به حطام دنیا و متاع دنیا [است]؛ این یکی از موضوعاتی است که شما اگر نهج البلاغه را باز کنید چند صفحه اش را بخواهید مطالعه کنید ممکن نیست که به این موضوع برخورد نکنید؛ و علی ها نسبت به دنیا و حقیر کردن  دنیا، تحقیر دنیا بیانات عجیب و به یادماندنی و کوبنده ای دارد که البته نمونههایش در نهج البلاغه خیلی زیاد است؛ دنیا را آن چنان حقیر و پست میکند در چشم خواننده متدبّر که انسان فکر میکند باید به زندگی زهد آمیز بپردازد چرا؟

تفاوت زهد اسلامی و ترک دنیا

اوّلاً در آن جلسه ی دیگری که در همین سلسله ی بحثها من شركت کردم یک اشاره ای کردم به تفاوت میان زهد اسلامی که یک خصلت و یک صفت انقلابی است با رهبانیت با ترک دنیا با آن چیزی که در مسیحیّت هم وجود داشته و در اسلام هم به شکل انحرافی در دست و بال بعضی از مسلمانان بی اطلاع یا کم اطلاع از اسلام وجود داشته؛ [یعنی] بی رغبتی و بی اعتنائی به دنیا به معنای پشت کردن به زندگی و ترک کردن میدان عمل و بریدن از ..جامعه فرق است بین این دو؛ زهد اسلامی و ترک دنیا در اسلام به هیچ وجه به معنای بریدن از مردم و از جامعه نیست؛ به معنای انجام ندادن کار و تلاش و کوشش نیست؛ و امیرالمؤمنین که این همه درباره ی ترک دنیا و زهد حرف میزند و بحث میکند خود مشغول ترین و پُرکارترین مردم و مرتبط ترین مردم با میدانهای اجتماعی و عمل اجتماعی است؛ چه قبل از خلافتش چه در دوران خلافتش آن ،جنگهایش آن مبارزه هایش آن آموزشگری ها و تعلیمهایش آن رسیدگی اش به قضا و قضاوت و ترافع بین مردم؛ و خلاصه در طول سی سال بعد از رحلت پیغمبر تا شهادت امیرالمؤمنین در تمام این مدت على ان همیشه در وسط صحنه بود؛ و این را بارها من گفته ام اینکه گفته میشود علی ۲۵ سال خانه نشین «شد تعبیر غلطی است؛ علی به هیچ وجه ۲۵ سال خانه نشین نشد؛ در دوران ۲۵ سال مابین  رحلت پیغمبر لا الله و خلافت امیرالمؤمنین علی همیشه وسط ها صحنه بود مورد مشورت بود از مشاوران و از مسئولان بزرگ حکومتی به شمار می آمد ملجأ مردم ،بود ملجأ خلفا ،بود به او مراجعه میشد از او استفاده میشد تفسیر قرآن ،میگفت به مردم آموزش میداد درست در وسط عرصه ی زندگی؛ علی هیچ وقت از سیاست از زندگی از جامعه و از فعالیت کناره گیری نکرد کسانی که حال ورود در صحنه ها را ،ندارند این را بهانه ی کناره گیری نباید قرار بدهند بنابراین خود امیرالمؤمنین که درباره ی دنیا و ترک دنیا و زهد و مانند این حرفها بحث ،میفرماید جزو پُرکارترین و پرتحرک ترین و در میدان ترین افراد است؛ پس زهد به معنای ترک فعالیت و بریدن از جامعه و مردم نیست حالا پس [ زهد] به چه معنا است؟ به معنای غرق نشدن در شهوتها و هوسهای دنیا به معنای جدی نگرفتن لذتهای دنیوی و به معنای قربانی نکردن هدفهای انقلابی و اصیل و سازنده اسلام در پیش پای قدرت طلبیها و انگیزه ها و خودخواهیها و دنیاطلبیها است؛ و این درد بزرگ جامعه ی اسلامی در روزگاری بوده که امیرالمؤمنین به حکومت و خلافت رسیده و لذا امیرالمؤمنین در نهج البلاغه روی این نکته تکیه کرده