کتاب امام رضا و مامون

فرمانده گروه اعزامی، رجاء بن ضحاک بود، نه جلودی

مرحوم سید محسن امین نفی میکند که جلودی همان کسی است که مأمون او را برای احضار امام رضا له مأموریت داد، زیرا او دشمن اهل بیت را بود و سابقه ای هم با امام رضا داشت. آنگاه که هارون الرشید وقتی دستور داد او قیام محمد بن جعفر صادق را سرکوب کند و زنان فرزندان علی را غارت کند و جز یک لباس برای آنان باقی نگذارد، که امام رضا با در مقابل او ایستاد و بر عهده گرفت که نزد زنان برود و لباس ها و جواهرات آنان را جمع کند و تحویل جلودی دهد و قسم خورد، جلودی هم راضی شد.

مأمون آن جنایت جلودی را می دانست معقول نبود که او را دستور دهد امام رضا را با احترام و مدارا احضار کند.

کلام او درست است و سخن رجاء بن ابی الضحاک هم آن را تأیید می کند. که گفته است: مأمون مرا مأمور کرد که علی بن موسی را از مدینه به طوس آورم و دستور داد که او را از مسیر بصره اهواز و فارس بیاورم نه از راه قم و به من دستور داد که شب و روز با جان و دل از او محافظت کنم تا او را پیش او برسانم. من از مدینه تا مرو همراه او بودم به خدا قسم مردی با تقواتر از او ندیده ام.

حقیقت آن است که پایگاه جلودی در بغداد بود و فرماندهان خود را برای سرکوبی قیامهای علویان میفرستاد و خودش کمتر اقدام می کرد. مامون به او دستور داد که خروج کنندگان بر ضد مأمون را از آل ابی طالب گرفته و تسلیم رجاء بن ابی ضحاک کند. دستگیرشدگان از طالبیین در این سفر همراه امام رضا بودند، لیکن وضع امام با آنان فرق می کرد، گزارش

اباصلت چنین | است به خدا قسم امام رضا به اختیار خود وارد این امر (ولیعهدی نشد او را به اجبار به کوفه بردند و از آنجا از مسیر فارس به مرو بردند. بصره و این گزارش میرساند که رجاء بن ابی ضحاک می خواسته سفر به مرو را از مسیر کوفه و قم طی کند و این راه بهتر بود، چون در راه بصره - مرو، کویر لوت قرار داشت که دشوار بود ولی در راه قم شهرهای آبادتر وجود داشت.

نامه مأمون در کوفه به او رسید که از راه بصره بگذرد نه مسیر کوفه و قم از این رو راه بصره را در پیش گرفت. گزارش قاضی مغربی تصریح دارد به اینکه جلودی دستگیر شدگان را تحویل رجاء داد:

مأمون نامه ای به علی بن موسی نوشت و نامه ای هم همراه فرستاده اش حسن فرستاد و این نامه پیش از آن بود که قیام کنندگان علوی را نزد او ببرند. دستور داده بود که آنان را بفرستد. نامه ای هم به جلودی نوشت که محمد بن جعفر علی بن موسی علی بن حسن بن زید اسماعیل بن موسی این ارقط و همه شورشیان را بفرستد جلودی همه آنان را از راه بصره برد که ابراهیم بن مهدی آنجا بود. خبر این احضار و تصمیمی که درباره علی بن موسی گرفته بود به او رسید. این را به عباسیان ویژه و دیگران بازگفت اسماعیل بن جعفر نظر مشورتی به او داد که علی بن موسی بن جعفر را بکشد، ولی ابراهیم نتوانست چنین کند راه اهواز را پیش گرفتند و به فارس رسیدند. رجاء بن ضحاک آنان را دید و افراد را از جلودی تحویل گرفت و در ۱۰ جمادی الاخری ۲۰۱ در مرو به مأمون تحویل داد. همه در خانه میدان فضل که داراسی به آن گفته میشد قرار گرفتند و علی بن موسی به تنهایی در اتاقی جداگانه فرود آمد و بقیه را به صورت گروهی در خانه دیگری قرار دادند که برایشان مفروش کردند