کتاب تحول ثنویت

 کتاب تحول ثنویت, شائول شاکد, سید احمدرضا قائم مقامی, ماهی

برشی از کتاب:

مانوی را به اوستا نسبت دهند یعنی مانویت را طوری فرابنمایند که گویی تفسیر اوستاست. این شیوه ی تبلیغ دین را احتمالاً دیگر گروه های دینی هـم بـه کـار می برده اند اما این که در اصل مانویان را ،زندیق یعنی شیادان در کار ،زند دانسته اند نشان میدهد که اینان در این کار مهارتی داشتهاند این که علمای زردشتی مجبور بوده اند زند را شعبهای سری محرمانه و خطرناک از معارف زردشتی اعلان کنند می تواند مسئله را توضیح دهد روحانیون زردشتی فقط با محدودکردن دسترسی به زند میتوانستند امیدوار به کاستن خطر بالقوه ی بدعتگذارانی شوند که عامه ی سلیم دلِ زردشتی را به این سو سوق میدادند که تعالیمشان جزئی از دین زردشتی حقیقی یا هرچه از این اصطلاح اراده میکرده اند) است.

تلقی زردشتیان از ارتباط خدا و انسان تا اندازه ای به تلقی مانویان در این باب شبیه است. زردشتیان هرگز یکسانی ثنویت ،اخلاقی یعنی ثنویت خیر و شر را با دوگانگی روح و ماده در جهان که خصیصه ی طریقت های غنوصی همچون مانویت است نپذیرفته.اند با این همه دین زردشتی در این مفهوم که بعضی ابعاد وجود انسان در ذات با جهان الهی یکی است با مانویت شریک است؛ نیز هر دو در این عقیده مشترکند که غایت حیات انسان این است که این یکسانی و وحدت را در جهان دیگر محقق سازد و الهی شود هر چند هدف دین غنوصی و زردشتی مشابه است راه رسیدن به آن اساساً مختلف .است اینکه گفتیم یکی از وجوه ایمان و عقاید و آداب دینی زردشتی است که تاکنون توجه چندانی به آن نشده و با این حال برای فهم آن دین اساسی است.

تفکر زردشتی دوران ساسانی گرچه تصدیق میکند که در درون انسان ثنویتی نظیر آنچه در اندازه ای بزرگتر در جهان هست وجود دارد و گرچه می پذیرد که فرد میدان جنگ نیروهای خیر و شر است و از این جهت آدمی را آیینه ی جهان یا جهان را نمونه ی بزرگ آدمی میپندارد ولی ساختار وجود فرد را بسیار شبیه...