جام زرین کتاب عجیبی است، بهویژه در کارنامهی نویسندهای مثل جان استاینبک. کتابْ ظاهرا رمانی تاریخی است، یک زندگینامهی داستانی دربارهی سِر هنری مورگان، دزد دریایی واقعی (1635 - 1688). اما آنچه استاینبکِ کبیر در نخستین رمانش خلق کرده، نه یک رمان تاریخی، بلکه اثری نمادین و اسطورهشناسانه است از شخصیتی واقعی در زمانهای آشوبزده و سرزمینهایی که به هیچکجای این جهان شباهت ندارند. جام زرین، اولین رمان منتشرشدهی جان استاینبک، که در سال 1929 منتشر شد، نخستین گام این نویسنده در دنیای داستاننویسی است؛ شروعی بلندپروازانه با نگاهی اجمالی به درونمایههایی که در آثار بعدیاش به تکامل رساند. این رمان تاریخی، با عنوان فرعی زندگی سر هنری مورگان، دزد دریایی، با ارجاعاتی گهگاه به تاریخ، زندگی دزد دریایی افسانهای، هنری مورگان، را به تصویر میکشد و تاریخ را با خیالپردازی و فلسفه در هم میآمیزد.
راوی استاینبک بر جستوجوی مورگان برای عظمت، ثروت و «جام زرین » تمرکز دارد؛ جامی که نمادی است از آرزوهای دستنیافتنی. این رمان به بررسی درونمایههایی جهانشمول مانند آرزو، تأثیر فسادآور قدرت و یأس ناشی از موفقیت میپردازد. این موتیفها بهوضوح پیشگویی پرسشهایی اخلاقی و اگزیستانسیالاند که در شاهکارهای استاینبک مانند خوشههای خشم و موشها و آدمها میبینیم. تمام اینها در جام زرین آهستهآهسته به تاروپود اندیشه و ادبیاتِ استاینبک وارد میشوند. این جام تجسم آرزوهای ایدهآل، آرزوی چیزی دور از دسترس، و ناامیدی نهایی است، وقتی آرزوها ناگهان حقیقت مییابند. برای هنری مورگان، جام نماد ستیغِ موفقیت است، اما در نهایت، این پیروزی توخالی است - بازتابی از خلأیی که همراه با جستوجوی افتخار و ثروت به وجود میآید.
