کتاب آیینه شکنان

۵ تسلیم هواوهوس شدن

اگر انسان پس از دریافت دلایل روشن و حجّتهای قوی ، رهپوی مسیر نا روا و نادرست باشد، در اسارت هوا و هوس قرار گرفته است و چون بی پشتوانه » الهی است، شکست و تباهی فرجام کار اوست، وَلَيْنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَ لَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَالَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيَ وَلَا نَصِيرٍ ۚ وَاكْرِ بعد از دریافت علم از هوا و هوس پیروی کنی، از جانب خداوند یار و یاوری نخواهی داشت. هر چند این آیه پیروی کردن از یهود و نصاری است؛ اما در مفهوم عام، هرکس که از هوا و هوس پیروی کند؛ در حالی که برای او حق آفتابی و روشن باشد پشتوانه های الهی را از دست خواهد داد.

نتیجه هوا و هوس گم کردن راه و حرکت در بیراهه است. فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ. میان مردم به حق داوری کن و از هوا و هوس پیروی مکن تا «گمراه نشوی
 

در رفتار عایشه آمیزه ای از خود خواهی، کینه توزی لجبازی حسادت و خود بزرگ بینی دیده می.شود اگر پس از جمل در رفتار وی ندامت و پشیمانی دیده می شود نتیجه رفتار لجاجت که اول آن نادانی ریشه در نادانی (دارد و پایان آن ندامت و پشیمانی است. لجوجانه است. پیامبر فرمود: «إِيَّاكَ واللجاجَةً فإن أوها جهل وآخرها ندامت زنهار از کینه توزیهای عایشه نتیجه حسادتهای اوست امام دلایل این کینه ورزی ها را بیان

کرده بود نخست رسول خدا بارها او را بر پدرش ابوبکر - ترجیح داده بود ،دوم عقد برادری میان پیامبر و امام بود که برای ،ابوبکر عمر را برادر قرار داد سوم بستن همه درهای خانههای اصحاب به مسجد و با . و باز گذاشتن در خانه علی

به مسجد بود. چهارم، دادن پرچم پیروزی به دست امام در جنگ خیبر بود، در حالی که ابوبکر روز قبل نتوانسته بود کاری انجام دهد. پنجم، ماجرای اعلام برائت از مشرکین است که پیامبر ، اول ابوبکر را به مگ

فرستاد؛ اما به دستور خداوند او را بازگرداند و پیام را به دست امام سپرد. ششم، كينه عایشه نسبت به خدیجه است که به فاطمه دختر او سرایت کرده بود. هفتم، محبوبیت امام نزد پیامبر است؛ طوری که یک بار که علی بر پیامبر وارد شد، آن حضرت او را در کنار خود نشاند و در برابر اعتراض عایشه از امام ستایش کرد، این امر کینه او را نسبت به امام افزایش داد.

نتیجه این کینه و حسادت را در مخالفت با دفن امام حسن مجتبی در کنار پیامبر می بینیم. عایشه میگفت چرا شما میخواهید کسی را در خانه ام دفن کنید که من او را

دوست ندارم. جنگ جمل حریم شکنی خلافت و امامت ،بود میتوان گفت که این صف آرایی و لشکرکشی و مقابله زمینه گستاخی و بی پروایی دیگران را فراهم کرد؛ آنچه معاویه بعدها از آن بهره ها گرفت و صفین را در مقابل علی ، علم کرد و هزاران کشته حاصل آن شد. حتی کسانی چون ابن جرموز - قاتل زبیر - در جمل، بعدها سر از خوارج درآوردند و آن غائله - نهروان - نیز چند هزار قربانی .داشت زنجیره این رویدادها را هوا و هوس ها آفریدند و باید گفت هنوز هم میتوان طنین و ردیای فاجعه جمل را در قلمرو تقابل های امروز جهان اسلام مشاهده و نظاره کرد. بهره گیری و سوء استفاده از عنوان از دیگر ابعاد رفتاری همسر پیامبر است. عنوان ام المؤمنين دختر خليفه اوّل ام عبد الله حمیرا زن اصلی پیامبر بودن فریگاه همراهی برخی در جریان جمل بود این عناوین در جذب بسیاری از کسانی که در جمل بودند. کافی بود آنان میگفتند مادر ما را دعوت کرده است بصریان که پیه سپاه جمل پیوسته بودند چنین میگفتند.

در غائله جمل کتمان حق از مظاهر هوا و هوس بود. عایشه وقتی آخرین روزهای زندگی پیامبر را شرح میداد میگفت دو نفر زیر بازوی پیامبر را گرفته بودند یکی از آنان قتم بن عباس بود و یکی نیز مردی دیگرا و منظورش از مرد دیگر که نام او را کنمان می کرد علی بود.

گاه نیز اعتراف میکرد که عزیزترین مردان نزد پیامبر علی و عزیزترین زنان نزد او فاطمه بود، وقتی از وی سؤال شد که چرا چنین کردی؛ با اینکه می دانستی علی برتر و برحق است لبه خمارش را بر صورتش افکند و گفت: کاری بود که شد. زندگی و تحرکات سیاسی عایشه که هیچ یک از همسران پیامبر چون او رفتار نکردند. همانگونه که گفته آمد، تأثیری ژرف در تاریخ اسلام و وقایع پس از جمل و عصر امیرالمؤمنین و پس از آن گذاشت. در کربلا بستن آب و فرمان قتل امام حسین و خانواده و یارانش در تشنگی بازتاب تبلیغات جمل درباره علی بود که او را عامل و باعث تشنه ماندن و قتل عثمان شناسانده بودند.

تبلیغات گسترده غائله سازان ،جمل چهره ای از علی ساخت که در کربلا در بیان جنایتکاران میتوان یافت عنوان دین عثمان که در مقابل دین علی مطرح می شد. بازمانده شعارهای جمل بود و به همین سبب از زمینه سازان اصلی عاشورا و کربلا را باید در همین سال ۳۵هـ) و در غائله جمل دید و همان طور که گفته شد عایشه - همسر پیامبر در مرکز این ماجرا قرار داشت.

نباید این حقیقت را نادیده گرفت که گناه و خطا، گاه ذنب» است و «ذئب» یعنی دنباله طنین و پژواک اگاه عمل در محدوده زمانی خویش اثرگذار نیست؛ بلکه در زمان ها و نسلهای پسین نیز اثر میگذارد هرچند جَمَل در سال (۳۵ هـ ) سال در بصره اتفاق افتاد؛ اما امتداد آن را در کربلا باید دید کربلا مولود جمل و جمل مولود رفتار عایشه بود. وفات عایشه را در دهم شوال سال (۵۸) در شصت و شش سالگی در مدینه دانسته اند. ابوهریره بر او نماز خواند و در بقیع به خاک سپرده شد برخی نیز درگذشت او را در ۱۷ رمضان ۵۸ بیان کرده اند.

چون عایشه با جانشین کردن یزید مخالف بود بر خلاف اهل سنت که مرگ عایشه را طبیعی میدانند برخی معاویه را قاتل او می دانند گفته اند معاویه حیله گرانه، چاهی کند و عایشه را در آن انداخت قائلان به قتل ،عایشه روز این اتفاق را آخر ذی الحجه دانسته اند.

تعداد روایتهایی که از عایشه نقل شده است به ۲۲۱۰ حدیث میرسد. در حالی که مهم دیگر همسران پیامبر در مجموع ۶۱۲ روایت است در مسند احمد ۲۳۷۰ روایت، در صحیح بخاری و مسلم ۱۲۰۰ روایت در باب احکام فقهی آمده است که ۲۹۰ حدیث برای عایشه است؛ از این رو اهل سنت قائل اند که عایشه یک چهارم شریعت را حمل می کند. در کتب اهل سنت، فضائل و ویژگیهای فراوانی برای عایشه برشمرده اند که البته

پژوهشگران شیعی نسبت به آنها نقد و نظر فراوان دارند. برخی از این ویژگی ها عبارتند از:

۱ تسلط در مباحث و مسائل فقهی کهبه آن اشاره شد. ۲ تسلط در علوم ادبی و ،پزشکی از جمله در طب که بیشتر آنها را از پدرش آموخته بود.

عایشه در علوم دیگر چون نسب شناسی قضاوت، قواعد شعری، جنگ های عرب، سنتهای اسلامی و شأن نزول آیات الهی تسلط داشت. از محبوبیت و زیبایی ،عایشه نزد پیامبر روایتهای فراوانی هست که ساخته خود عایشه یا خواهرزاده او عروة بن زبیر است.