کتاب روح مجرد

مجالس و محافل ما باید بر اساس توحید باشد قرآن خوانده شود؛ ذکر و نضالا الله عليهم السلام باید در راه مسیر توحيد و عرفان الهی قرار گیرد انکه خدا را فراموش کنیم و از ایشان یاد کنیم ذکر آنها بدون عنوان مزانيت شکل استقلال به خود میگیرد و سر از غلق و ارتفاع بیرون می آورد. هرچه را که ما از امام بخواهیم و در آن حال از خدا غافل باشیم ، امام را پرستیده ایم امام راه است و مقصد و مطلوب خداست نباید راه و طریق با هدف و مقصد خلط شود که در آن صورت از صبغه توحید خارج میگردد.

در وقتیکه مقابل ضریح مقدس می ایستیم ، هر چه بخواهیم و دعا کنیم باید از خدا باشد؛ و از آنحضرت که میخواهیم باید به عنوان وساطت و نمایندگی باشد ، تا از خدا بگیرد و به ما بدهد. اگر از خود حضرت بخواهیم و خدا را فراموش کنیم راه خلاف را پیموده ایم خودش بدینگونه رضا نمیدهد، و دعایمان را مستجاب نمی نماید چون در برابر خدا بت ساخته ایم و امامان ما عليهم السلام نفی این معنی را کرده و میکنند. اما اگر بوسیله آنها از خدا بخواهیم و مؤثر حقیقی و اعطا کننده واقعی را خدا بدانیم، هم دعایمان را مستجاب می نمایند و حاجتمان را بر می آورند و هم از صراط توحید قدمی تجاوز نکرده ایم و خود را به غلو و شرک نیالوده ایم. هر چه از خود امام بخواهیم غله است و شرک و هر چه از خدا بواسطة امام بخواهیم توحید است و معرفت. اشکال شیخ احمد احسانی و پیروانش از همینجا پیدا شد؛ و عرفان عرفاء حقه ما نیز بر اساس توجه بدین دقیقه بود. در اینصورت باید درست متوجه باشیم تا خدای نخواسته عبادتمان و دعایمان و توسلمان و زیارتمان سر از مذهب شیخیه در نیاورد؛ و خود به صورت، صحیح العقیده و در باطن موافق آن طرز آداب نباشیم که غلو و ارتفاع منهی در روایات غیر از این چیزی نیست. مبادا یک عمر بحث از صحت و استواری أمر بين الأمرين بنمائيم ولى عملاً در دام مفوضه گرفتار آئیم !