بیان دستورات حیات بخش زندگی و عوامل بازدارنده حیات معقول در قرآن مجید است. آفریننده دانای حیات با این عظمت ابعاد و حقایق بدون نیاز به آن و کمترین انتظار سود از آن همه دستورات مربوط به تکامل و به ثمر رساندن شخصیت آدمی در این حیات آنها را نیز برای بندگانش عنایت فرموده است.
آنچه باید مورد دقت قرار گیرد. این است که باید بفهمیم راه شناخت این دستورات منتهی به رشد نهایی و بازدارنده از آلودگی چیست؟ این راه در آغاز نوزه مبارکه بقره چنین بیان شده است ، هدی للمتقین، یعنی این کتاب الهی هدایت کننده و به ثمر رساننده شخصیت انسانی است که شخصیت خود را یافته و رساندن آن را به ثمر حقیقی خویش در گذرگاه ابدیت درک کرده و لزوم نگهداری و صیانت آن را از آلودگی ها به طور جدی دریافته باشد. معنای این اصل چنین است. اگر برای کسی هویت شخصیت مطرح نباشد تقوا برای او مفهوم نیست و برای چنین شخصی به حجت های درونی مانند عقل و قلب به درد می خورد و نه حجت های برونی مانند پیامبران و کتب الهی که برای آنان نازل شده است